མཛེས་ཆའི་ཐུམ་སྒྲིལ་གྱི་ས་ཁོངས་ནང་ ཤེལ་གྱི་མཛེས་ཆའི་བུམ་པ་ཚུ་ མཐོང་སྣང་དང་ རྫས་སྦྱོར་གྱི་བརྟན་ཏོག་ཏོ་ ལེགས་ཤོམ་ཡོད་མི་ལུ་བརྟེན་ མཐོ་རིམ་གྱི་ མཛེས་རྒྱན་གྱི་ ཚོང་རྟགས་འགོ་དང་པ་ཅིག་ལུ་ འགྱུར་ཡོདཔ་ཨིན་པས། བཟོ་བཀོད་ཀྱི་བཟོ་བཀོད་ཧ་གོ་མི་འདི་གིས་ ཉོ་སྤྱོད་འབད་མི་ཚུ་ལུ་ ཐོན་སྐྱེད་ཚུ་ ལེགས་ཤོམ་སྦེ་གདམ་ཁ་རྐྱབ་ཚུགསཔ་མ་ཚད་ ཕྱི་རྒྱལ་གྱི་ཚོང་འབྲེལ་འཐབ་མི་ཚུ་གི་དོན་ལུ་ ཁྱད་རིག་གི་གཞི་བཞག་ས་ཡང་བྱིན་ཚུགས།
ཤེལ་གྱི་མཛེས་རྒྱན་གྱི་བུམ་པ་ཚུ་ སྤྱིར་བཏང་ལུ་ བུམ་པའི་གཟུགས་དང་ བུམ་པའི་ཁ་ དེ་ལས་ བུམ་པའི་མགུ་ཏོ་ཚུ་ ཆ་ཤས་གསུམ་ལས་གྲུབ་ཡོདཔ་ཨིན། ཆ་ཤས་རེ་རེ་བཞིན་དུ་ ལཱ་འགན་དང་ མཛེས་ཆའི་དགོས་མཁོ་གཉིས་ལྡན་ཚུ་ གྲུབ་ཐབས་ལུ་ ལེགས་ཤོམ་སྦེ་ བཟོ་བཀོད་འབད་ཡོདཔ་ཨིན།
བུམ་པའི་གཟུགས་འདི་ མཛེས་ཆའི་དོན་ལུ་ གསོག་འཇོག་འབད་སའི་ས་སྒོ་ངོ་མ་ཅིག་ཨིནམ་ལས་ དེ་གི་དབྱིབས་དང་སྟུག་ཚད་འདི་གིས་ ཐོན་སྐྱེད་ཀྱི་ཉམས་མྱོང་ལུ་ ཐད་ཀར་དུ་ གནོད་པ་བརྐྱབ་ཨིན། སྤྱིར་བཏང་གི་བུམ་པའི་གཟུགས་ཀྱི་བཟོ་བཀོད་ཚུ་ཡང་ རྒྱ་རྫི་དང་ གྲུ་བཞི་ དེ་ལས་ དམིགས་བསལ་གྱི་དབྱིབས་ཚུ་ཨིན། དབྱིབས་སོ་སོ་གིས་ འཛིན་བཟུང་ལུ་ གནོད་པ་བརྐྱབ་ནི་རྐྱངམ་གཅིག་མེན་པར་ མཐོང་སྣང་གི་གནོད་པ་ཚུ་གི་ཐོག་ལས་ ཐོན་སྐྱེད་ཀྱི་གནས་རིམ་ཡང་ ཡར་དྲག་གཏངམ་ཨིན། བུམ་པའི་གཟུགས་ཀྱི་སྟུག་ཚད་འདི་ འོད་མདངས་དང་ གནོན་ཤུགས་ལུ་གདོང་ལེན་འབད་མི་གཉིས་ཆ་ར་ དམིགས་བསལ་གྱིས་ འགྱུར་ལྡོག་ཅན་གྱི་དྲི་བཟང་ དྲི་བཟང་བཟུམ་གྱི་ ཐོན་སྐྱེད་ཚུ་གི་དོན་ལུ་ རྩིས་ལེན་དགོཔ་ཨིན། སྦོམ་ཆུང་གི་བུམ་པའི་གྱང་ཚུ་གིས་ འགྱུར་ལྡོག་ཅན་གྱི་གྱོང་རྒུད་ཚུ་ ཕན་ནུས་ཅན་སྦེ་ མར་ཕབ་འབད་ཚུགས།
དམ་སྦྱིས་ཁ་འདི་ བུམ་པའི་གཟུགས་དང་ བུམ་པའི་མགུ་ཏོ་དང་ མཐུད་སྦྲེལ་འབད་མི་ གཙོ་བོ་ཅིག་ཨིནམ་ལས་ དེ་གི་བཟོ་བཀོད་འདི་གིས་ ཐད་ཀར་དུ་ བསྡམ་བཞག་ནི་དང་ ལག་ལེན་འཐབ་ནི་ལུ་ འཇམ་ཏོང་ཏོ་ལུ་ ཐོ་ཕོགཔ་ཨིན། སྤྱིར་བཏང་བུམ་པའི་ཁའི་ཁ་ནང་ རྒྱ་ཆེ་-ཁ་གི་བང་ཅུང་དང་ བག་ལེབ་ཀྱི་བུམ་པ་ཚུ་ཚུདཔ་ཨིན། རྒྱ་ཚད་{3}}ཁ་བུམ་ཚུ་ ཐོན་སྐྱེད་བརྟན་པོ་ཡང་ན་ སྦྱར་རྫས་ དཔེར་ན་ ཁུ་བ་དང་ མིག་ཏོ་གི་གྱིབ་མ་བཟུམ་གྱི་ ཐོན་སྐྱེད་ཚུ་ ལེན་ནི་ལུ་ སྟབས་བདེ་ཏོག་ཏོ་ཨིན། ཐིགས་པར་བཏུང་བ་ཚུ་ བཅུད་དོན་བཟུམ་གྱི་ ཆུ་ཐོན་སྐྱེད་ཀྱི་དོན་ལུ་ འོས་འབབ་ཡོདཔ་ལས་ ལག་ལེན་གྱི་ ཚད་གཞི་འདི་ གཏན་གཏན་སྦེ་ ཚད་འཛིན་འབད་ཚུགས། དམ་སྦྱིས་ཁ་འདི་ གལ་ཆེ་ཤོས་ཅིག་ཨིནམ་ལས་ ཤེལ་དང་ གྱིབ་ཤོག་ ཡང་ན་ ལྕགས་རིགས་ཀྱི་ རྒྱུ་ཆ་ཚུ་ལས་ བཟོ་སྟེ་ ཡུན་རིང་{༥} གི་ ཡུན་རིང་ ཆུ་འཛག་མ་ཆོགཔ་སྦེ་ ངེས་གཏན་བཟོ་ཚུགས།
བོཊ་ལི་ཀེབ་ཚུ་ ལག་ལེན་གྱི་ ཆ་ཤས་རྐྱངམ་གཅིག་མེན་པར་ ཚོང་རྟགས་ངོས་འཛིན་གྱི་ ཁག་ཆེ་བའི་ ཆ་ཤས་ཚུ་ཡང་ཨིན། སྤྱིར་བཏང་གི་ བུམ་པ་གི་མགུ་ཏོ་ཚུ་ཡང་ གཅུས་གཟེར་གྱི་ མགུ་ཏོག་དང་ ཨེབ་གཏང་འབད་མི་ དེ་ལས་ ཕིལཔ་གི་མགུ་ཏོག་ཚུ་ཨིན་པས། གཅུས་གཟེར་འདི་ འཇམ་ཏོང་ཏོ་དང་ ཐུབ་ཚད་ཅན་གྱི་བཟོ་བཀོད་ཡོདཔ་ལས་ མཛེས་རྒྱན་མང་ཤོས་ཅིག་ལུ་ འོས་འབབ་ཡོདཔ་ཨིན། གསར་ཤོག་འདི་གིས་ ཐོན་སྐྱེད་དང་རླུང་གི་བར་ན་ འབྲེལ་བ་འཐབ་མི་འདི་ མར་ཕབ་འབད་དེ་ བང་སྒྲོམ་གྱི་ཚེ་སྲོག་འདི་ རྒྱ་སྐྱེད་འབད་ཚུགས། ཕིལཔ་གི་བཟོ་བཀོད་འདི་ མང་ཤོས་ཅིག་རང་ དྲི་བཟང་བཟུམ་གྱི་ ཐོན་སྐྱེད་ཚུ་ འཕྲལ་འཕྲལ་སྦེ་ར་ ལེན་དགོ་པའི་ ཐོན་སྐྱེད་ཚུ་གི་དོན་ལུ་ ལག་ལེན་འཐབ་ཨིན། དམ་སྦྱིས་ཀྱི་ རྒྱུ་ཆ་འདི་ སྤྱིར་བཏང་ལུ་ གྱིབ་ཤོག་དང་ ཡང་ན་ ལྕགས་རིགས་ཨིནམ་ལས་ ཁ་ཐོག་འདི་ གློག་རྫས་དང་ ཡང་ན་ བརྡ་རྟགས་ཀྱི་སྒྲ་དང་མཐུན་སྒྲིག་འབད་ནི་གི་དོན་ལུ་ གློག་རྫས་བླུག་ཚུགས།
ཤེལ་གྱི་མཛེས་ཆའི་བུམ་པ་གི་བཟོ་བཀོད་འདི་གིས་ ལཱ་འགན་དང་མཛེས་ཆ་གི་བར་ན་ འདྲ་མཉམ་སྦེ་སྟོནམ་ཨིན། དེ་བཟུམ་མའི་ཐོན་སྐྱེད་ཚུ་ ཁྱབ་སྤེལ་འབད་བའི་སྐབས་ ཕྱི་རྒྱལ་གྱི་ཚོང་འབྲེལ་འཐབ་མི་ཚུ་གིས་ ཚོང་མགྲོན་པ་ཚུ་ལུ་ ཁྱད་རིག་གི་བསླབ་བྱ་བྱིན་ནི་དང་ ཁྲོམ་ཁར་ དོ་འགྲན་ཅན་གྱི་ བསླབ་བྱ་བྱིན་ཐབས་ལུ་ ཁོང་རའི་ བཟོ་བཀོད་ཀྱི་ ཁྱད་ཆོས་ཚུ་ ཆ་ཚང་སྦེ་ ཧ་གོ་དགོཔ་ཨིན་པས།
